Aydın Mobil Şehir
Aydın Haberleri, Gezilecek Yerler, Nerede Ne Var!

İşgalden Kurtuluşa Aydın

Aydın bundan tam yüz yıl önce 7 Eylül 1922’de üç yıldan fazla süren Yunan işgalinden kurtuldu. İşgalden kurtuluş için verilen mücadeleyi Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 3 Mart 1920 tarihinde komutanlara gönderdiği telgrafında ifade ettiği Aydın Kuva-yı Milliyesi ile ilgili şu sözleri çok iyi anlatır. .

“Aydın cephesinde, mübarek vatanı istila etmeye çalışan düşmanla Kuva-yı Milliye çarpışmakta ve her karış toprağına sadık ve fedakar evlatlarının naaşlarını defnetmektedir. Hiçbir kuvvet, hiçbir salahiyet, tarihin emrettiği bu vazifeden (bağımsızlıktan) milletimizi alıkoyamayacaktır.”

Çeşitli dil, din, ulus farklılıklarına karşı ‘teba’ felsefesiyle 600 yıla aşkın bir süre Ayakta duran Osmanlı İmparatorluğu 1.Dünya Savaşından yenik çıkmış, Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan (30 Ekim 1918) sonra ise işgal süreci başlamıştır.

«İtilaf  devletleri kendilerinin güvenliğini tehdit eden herhangi bir durumun ortaya çıkması halinde hangisi olursa olsun stratejik noktaları işgal etme hakkına sahip bulunacaktır.» diyen Mondros Ateşkes Antlaşmasının 7. maddesi gereğince  müttefik kuvvetlerinin kararıyla İzmir 15 Mayıs 1919’da Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. 

Aydın’ın İşgali

İzmir’in işgali Yunanistan’ın kurulduğu yıllardan beri devam eden Türk Devleti aleyhine genişlemeyi ifade eden ‘Megali İdea’ kapsamında olmuş, işgal Kavala’dan gemilere bindirilerek getirilen Larissa Tümeni denilen 1.Tümen tarafından yapılmıştır. İzmir’i işgal eden Yunan güçleri burada durumlarını sağlamlaştırdıktan sonra ise 26 Mayıs 1919 sabahı İzmir’den yola çıkmış ve Demiryolu güzergâhı boyunca Aydın’a doğru ilerlemişler ve 27 Mayıs 1919’da Aydın’ı daha sonra da Nazilli’yi işgal etmişlerdir.

Aydın’da işgale direnme taraftarı olanların başında ise 57.Fırka Kumandanı Miralay Şefik Bey (AKER) Fırka Kurmayı Selahattin Bey, diğer subaylar Mutasarıf  Vekili Yenişehirli Fuat Bey ile Hürriyet ve İtilaf Fırkasından bazı kişilerle görüşerek ‘ Halkın kendi iradesini kullanarak silahlı bir mükavemette bulunmağa teşvik edilmeleri……’ hususunda bu kişileri ikna etmeye çalışmıştır. Fakat milli direniş taraftarının az olması nedeniyle Miralay Şefik kuvvetlerini Çine yönüne doğru çekmiştir.

Malgaç, Germencik, Erbeyli Baskınları Aydın’ın işgalinden sonra işgali genişleten Yunan güçlerine ilk direniş hareketleri Milli Mücadele için kazanılmış olan Yörük Ali Efe ve kızanları tarafından yapılmıştır. Milli Mücadele tarihimizde MALGAÇ BASKINI diye geçen baskında Malgaç Köprüsü tahrip edilmiş, burada bulunan Yunan Müfrezesi de imha edilmiştir.

Germencik ve Erbeyli’de de demiryolunun korunması için Yunanlılar’ın bulundurduğu müfrezeye 14 Haziran 1919 ve 23 Haziran 1919’da baskın düzenlenmiş, bu baskınlarda, Teğmen Kadri, Asteğmen İzzet, Durmuş Ali Efe ve kızanları tarafından düşman büyük kayıplara uğramıştır.

Aydın ve çevresinde işgalciler karşı direnişler hızlanmış, halk ve efeler Milli Mücadele için kazanılmaya başlanmıştır.

28 Haziran 1919’da Kuvva-yı Milliye Güçleri Aydın’ı kuşatmışlar, önce Nazilli’den sonra Aydın’dan çekilen Yunanlılar ve yerli Rumlar geçtikleri bölgeleri yakıp yıkmışlar insanları akıl almaz işkencelerle öldürmüşlerdir.

Germencik’te Sökeli Cafer Efe ve kızanlarına 135. Alayın I. Taburu ile birlikte Balatçık ve Germencik’te bulunan Yunan güçlerinin Aydın ile bağlantılarının kesilmesi emredilmiş, Germencik ve Balatçıkta baskın yapılmış fakat İzmir’den  gönderilen erzak ve cephane yüklü trenin Aydın’a  gelmesine engel olunamamıştır.

gorsel1

Yunan güçlerinin Germencik İstasyonu’nu ateşe verdiği sırada Sökeli Cafer Efe ve kızanları 3 Temmuz 1919’da Germencik’i basarak istasyonu ele geçirmişler fakat Aydın yönüne giden Yunan Kuvvetlerinin ani baskınına uğrayarak Söke yönüne doğru çekilmek zorunda kalmışlardır. Bu baskın sırasında Cafer Efe,35. Alay subaylarından Şamlı Selim Bey ve sekiz kişi şehit olmuştur.

30 Haziran 1919’da Aydın’dan çekilmeye başlayan Yunanlılar geçtikleri yerleri yakıp yıkmışlar ellerine geçirdikleri Müslüman-Türk ahaliyi inanılmaz işkencelerle öldürmüşler, malların da gasp etmişlerdir.

Germencik’te sorgulanacakları gerekçesiyle 34 kişi trene bindirilmiş, yine trene binen 27 kişi tren hareket ettikten sonra boğazlanarak öldürülmüş ve trenden atılmışlardır.

Yunan askerleri yerli bir Rum’un kılavuzluğunda İncirliova’ya girmişler, Bucak Müdürünün evine topladıkları insanları boğazlayarak öldürmüşler, İncirliova’yı da yağmalamışlardır. 4 Temmuz 1919’da yine hiçbir direnişle karşılaşmadan tekrar Aydın’ı işgal etmişlerdir.

Aydın’ın Yunan Ordusu tarafından yeniden işgali 7 Eylül 1922 senesine kadar devam etmiş, başta Aydın’ın kahraman efeleri olmak üzere yaşlı- genç, kadın –erkek demeden Aydın halkı işgale karşı direnmişler, düzenli ordu kurulduktan sonra da bu orduya katılmışlardır.

Kuvva-yı Milliye’nin temel kentlerinden biri, bir Türkmen kenti ve efeleriyle ünlü olan Aydın’da kentliler ve köylülerin yanısıra efeler de milli mücadeleye katılmışlar, İzmir’den sonra Aydın’ın işgal edilmesiyle bütün Anadolu ayaklanmış, oluşturulan Kuvva-yı Milliye’lerde Hacı Süleyman Efendi, Hoca Esat Efendi gibi din adamları da bulunmuş, daha Ulusal bir ordu yokken düşmana karşı direnmişler, askeriyle, efesiyle, din adamıyla, kadınıyla, erkeğiyle  tarihte eşi benzeri görülmemiş bir direniş sergilemişlerdir.

gorsel2

Özellikle İzmir ve Aydın Bölgesinde yapılan katliamlarda kadın, erkek, genç yaşlı demeden yüzlerce kişi öldürülmüştür.  Bu katliamlar tam bir soykırım özelliğini taşımaktadır.

Milli Mücadeleleyi başlatarak düşman esaretine karşı koyan ve milletine güvenen Büyük Kurtarıcı Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu LAİK DEMOKRATİK TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN içerden ve dışarıda tüm yok etme çabalarına rağmen ayakta kalacağına bütün İNANCIMLA sözlerimi bitiriyorum.

“Bu Millet Tarihte Türktü, Halde Türktür Ve Ebediyyen Türk Olarak Yaşayacaktır.”

“ Biz Türkler, bütün tarihimiz boyunca hürriyet ve istiklal timsali olmuş bir milletiz. ”
GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

İlginizi Çekebilir
Yorum Yapın